حتما تا کنون در زمان اجرای سازههای بتنی،نام میلگرد کمرکش و میلگرد دیوار برشی به گوشتان خورده و گاهی این دو را با هم اشتباه گرفتهاید؛ یک تصور رایج ولی اشتباه این است که هر میلگرد افقی کار شده در سازه، کمرکش نامیده میشود. اما واقعیت چیز دیگری است و با وجود شباهت ظاهری میلگرد های کمرکش و دیوار برشی، این دو محصول از نظر فنی وظایف کاملا متفاوتی دارند.
اهمیت این تفاوت زمانی مشخص میشود که بدانید،در صورت نبودن میلگرد کمرکش در تیرهای عمیق که ارتفاع بالای ۶۰ سانتیمتری دارند، بتن در اثر پیچش دچار ترک های جدی شده و احتمال رد شدن پروژه توسط مهندس ناظر بیشتر میشود. با توجه به اهمیت تفاوت میلگرد کمرکش و میلگرد دیوار برشی و نقش آن ها در سازه بتنی،ما در این مقاله از سایت آهن باکس تصمیم گرفتهایم ضمن تعریف هر یک از این میلگردها، تفاوت حیاتی این دو عضو مهم سازهای را از نظر فنی و آییننامهای بررسی کنیم.
میلگرد کمرکش (Girt) دقیقا چیست و چه وظیفهای دارد؟
در مهندسی سازه،میلگرد کمرکش را با نام آرماتور گونه نیز میشناسند. این میلگردها بهصورت افقی و در تیرهایی که ارتفاع آنها معمولا بالای ۶۰ سانتیمتر است، در وجه های جانبی تیر اجرا میشوند. برخلاف تصور عموم، کاربرد اصلی این مقطع فولادی تحمل بارهای ثقلی در سازه نیست، بلکه وظیفه اصلی آن، کنترل ترکهای ناشی از جمعشدگی و تغییرات حرارتی و همچنین افزایش مقاومت در مقابل نیروهای پیچشی است.
چرا در تیرهای عمیق به کمرکش نیاز داریم؟
قطعا بهعنوان یک فعال باتجربه در زمینه ساختوساز،از این نکته فنی اطلاع دارید که وقتی فاصله بین میلگردهای طولی بالا و پایین تیر زباد باشد، موجب بروز دو پدیده مهم خواهد شد. اولین پدیده، پیچش (Torsio) است که به همان تابیدگی تیر در اثر بارهای نامتقارن گفته میشود و همچنین پدیده جمعشدگی، که به دلیل افت رطوبت بتن در هنگام گیرش اتفاق میافتد.
در نتیجهی این دو پدیده، تنشهای کششی سنگینی در وجههای جانبی تیر ایجاد شده که در صورت کنترل نشدن آنها با میلگرد کمرکش، ترکهای سطحی و ریز به ترکهای عمیق تبدیل میشوند و در نهایت یکپارچگی تیر به خطر میافتد. به همین دلیل در مبحث نهم آییننامه ساختمانی، مجریان پروژه ملزم به استفاده از میلگرد کمرکش در وجههای جانبی تیر شدهاند تا ضمن توزیع یکنواخت بار در کل مقطع، از ایجاد ترک نیز جلوگیری به عمل آید.
میلگرد دیوار برشی؛ ستون فقرات سازه در برابر زلزله
همانطور که میدانید،دیوار برشی یک سیستم سازهای مهم است که وظیفه دارد بارهای جانبی ناشی از باد و زلزله را تحمل کند و آن را به پی سازه منتقل نماید. در این دیوارها آرماتورگذاری به شکل یک شبکه دو بعدی صورت میگیرد که از میلگردهای قائم و افقی تشکیل شده که این میلگردها بهصورت منظم در فواصل مشخصی به هم بسته میشوند. در واقع،میلگرد دیوار برشی حکم ستون فقرات سازه را داشته و به پایدار ماندن آن در مقابل زلزله کمک قابلتوجهی میکند.
نقش میلگرد افقی در دیوار برشی چیست؟
یک نکته کلیدی که باید به آن توجه کنید این است که،میلگردهای افقی در شبکه میلگردی دیوار برشی، مانند میلگرد کمرکش تنها برای جلوگیری از ایجاد ترک سطحی کاربرد ندارند و وظیفه اصلی آنها تحمل نیروی برشی وارد شده به دیوار است. در واقع، این میلگردها نقش مقاومکننده برشی را ایفا کرده و از گسیختگی ناگهانی دیوار در زمان وقوع زلزله جلوگیری میکنند. به همین دلیل، طراحی و فاصله این مقاطع باید طبق محاسبات دقیق سازهای صورت گیرد و تفاوت قابل ملاحظهای در کاربرد اصلی با میلگرد کمرکش در تیرها دارند.
تفاوتهای حیاتی میلگرد کمرکش و دیوار برشی
برای اینکه درک بیشتر و بهتری از تفاوتهای میلگرد کمرکش و دیوار برشی داشته باشید،مطالعه جدول زیر میتواند راهنمای مفیدی برای شما باشد.
| میلگرد دیوار برشی (در دیوار) | میلگرد کمرکش (در تیر) | پارامتر |
| در سرتاسر دیوارهای برشی و به صورت شبکهای | در وجههای جانبی تیرهای عمیق (با ارتفاع بیش از ۶۰ سانتیمتر) | محل اجرا |
| تحمل نیروهای برشی ناشی از زلزله و باد | کنترل ترکهای جمعشدگی و حرارتی و مقاومت در برابر پیچش | وظیفه اصلی |
| بسته به تعداد طبقات و محاسبات، از سایز ۱۴ تا ۲۰ نیز استفاده میگردد | معمولاً از میلگردهای سایز ۱۰ و ۱۲ استفاده میشود | سایز متداول |
| شبکهای از میلگردهای افقی و قائم | افقی (در امتداد طول تیر) | جهت گیری |
آیا میلگرد دیوار حائل همان کمر کش است؟
در پاسخ به این سوال باید بگوییم که، خیر؛این یک ابهام و تصور رایج غلط است و میلگرد دیوار حائل تفاوت زیادی با میلگرد کمرکش دارد. در عمل، دیوارهای حائل به منظور مقابله با فشارهای جانبی خاک طراحی میشوند. میلگردهای افقی به کار رفته در این دیوارها، مانند دیوار برشی وظیفه دارند که نیروهای برشی و خمشی ناشی از فشار خاک را تحمل کنند و تنها بهعنوان کنترلکننده ترک کاربرد ندارند. لذا از نظر عملکرد این میلگردها بیشتر به میلگرد دیوار برشی شباهت دارند تا به میلگرد کمرکش در تیر.
ضوابط اجرایی و نکات مبحث نهم
طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان،فاصله میلگردهای کمرکش در تیرهای عمیق نباید از ۳۵ سانتیمتر تجاوز کند. همچنین، این میلگردها باید با خم ۹۰ درجه در دو انتها مهار شوند یا بهوسیله میلگرد سنجاقی که همان خاموتهای عرضی هستند محصور گردند تا جلوی کمانش آنها گرفته شود. درواقع، برای مهار صحیح این میلگردها و اتصال آنها به شبکه آرماتور اصلی، از میلگرد سنجاقی یا قلاب دوخت استفاده میشود و با خمهای ۹۰ یا ۱۳۵ درجه در دو انتها، میلگردهای طولی و عرضی به هم متصل خواهند شد. این کار از جدا شدن آنها در زمان بتنریزی و تحت بارگذاری جلوگیری میکند.
نکته: برای آشنایی بیشتر با جزئیات قلابها و میلگرد های سنجاقی،میتوانید به جداول مبحث ۹ مقررات ملی ساختمان مراجعه نمایید.
راهنمای خرید میلگرد کمرکش و دیوار برشی
با توجه به اینکه انتخاب صحیح و خرید مطمئن میلگرد کمرکش و دیوار برشی از نظر اقتصادی و همچنین ایمنی سازه اهمیت زیادی دارد،در این بخش یک راهنمای جامع خرید برای این مقطع فولادی مهم ارائه دادهایم تا با آگاهی کامل نسبت به تأمین آن اقدام نمایید.
بهترین سایز میلگرد برای کمرکش کدام است؟
با درنظر گرفتن وظیفه اصلی میلگرد کمرکش که کنترل ترک است،معمولا از میلگرد های آجدار سایز ۱۲ که پیوستگی بیشتری با بتن دارند در این بخش پروژه استفاده میکنند. در واقع میلگردهای آجدار نوع A2 و A3 گزینههای اصلی و بهینه برای این منظور محسوب میشوند. میلگرد ۱۰ آجدار نیز یکی از گزینههای مناسب از نظر قیمت و عملکرد سازههای، برای پروژههای سبک بهشمار میآید. برای اطلاع از قیمت میلگرد ۱۲ و سایر سایزها، میتوانید به صفحه مربوط به آنها در سایت آهن باکس مراجعه نمایید.
تاثیر قیمت میلگرد بر هزینه تمام شده اسکلت بتنی
شما بهعنوان یک پیمانکار با تجربه باید بدانید که،نوسانات نرخ ارز و قیمت شمش فولادی، تاثیر مستقیمی بر بودجه پروژهتان دارد، چرا که این نوسانات، قیمت میلگرد را نیز بهعنوان اصلیترین مصالح مصرفی در اسکلت بتنی، تحت تاثیر قرار میدهند. با این تفاسیر، هرچه قیمت میلگرد خریداری شده بیشتر باشد، طبیعتا هزینههای پروژه نیز افزایش خواهد یافت. بنابراین؛ استعلام قیمت میلگرد ۱۰ و ۱۲ بهصورت لحظهای و روزانه از منابع معتبر و همچنین برنانهریزی برای خرید به موقع آن، یک ضرورت اجتنابناپذیر برایتان محسوب میشود. شما میتوانید برای استعلام لحظهای و دریافت بهترین قیمتها از انبار آهن باکس اصفهان، با کارشناسان ما در تماس باشید و اطلاعات مورد نیاز خود را دریافت نمایید.
سوالات متداول
.۱ تفاوت میلگرد ادکا و کمرکش چیست؟
میلگرد ادکا (میلگرد تقویتی) در ناحیه کششی تیرها و معمولاً در قسمت تحتانی و در محل تکیهگاهها برای تحمل لنگرهای مثبت و منفی اضافه میشود. در حالی که کمرکش در وجه جانبی تیر و برای کنترل ترک و پیچش استفاده میشود.
.۲ آیا میتوان از میلگرد ساده برای کمرکش استفاده کرد؟
خیر، حتماً باید آجدار باشد. دلیل اصلی این است که میلگرد آجدار (A2 یا A3) با ایجاد چسبندگی مکانیکی مناسب با بتن، از لغزش جلوگیری کرده و میتواند تنشهای کششی ناشی از جمعشدگی را به طور موثر کنترل کند . میلگرد ساده (A1) این قابلیت را ندارد.
.۳ حداقل تعداد میلگرد کمرکش در تیر چقدر است؟
بر اساس ضوابط، اگر ارتفاع تیر از ۶۰ سانتیمتر بیشتر باشد، باید در هر دو وجه جانبی تیر، میلگرد کمرکش پیشبینی شود. حداقل یک ردیف میلگرد در میانتار تیر (تقریباً در میانه ارتفاع) کافی است، اما اگر فاصله قائم تا میلگردهای بعدی از ۳۰ سانتیمتر بیشتر شود، به ردیفهای بیشتری نیاز است .
جمعبندی
همانطور که در این مقاله مطالعه کردید،تفاوت میان میلگرد کمرکش و میلگرد دیوار برشی، تنها به منظور ارائه و توضیح یک بحث تئوری نیست و در اصل، یک ضرورت اجرایی مهم است که ایمنی و کیفیت سازه شما را تضمین میکند. ما در این مطلب ذکر کردیم که میلگرد کمرکش در کنترل ترکهای تیرهای عمیق نقش پررنگی دارد، درحالیکه میلگردهای افقی دیوار برشی، ستون فقرات مقاومت ساختمان در مقابل زلزله هستند. لذا،انتخاب آگاهانه و همچنین خرید مصالح باکیفیت و استاندارد، یک سرمایهگذاری بلندمدت خواهد بود که ضمن کاهش هزینههای ناشی از اصلاح و تعمیر، موجب افزایش عمر سازه نیز میشود.
برای استعلام قیمت بهروز میلگردهای ساختمانی،ازجمله قیمت میلگرد ۱۰ و ۱۲ آجدار، با کارشناسان فنی آهن باکس در اصفهان تماس بگیرید. ما همیشه آماده ارائه مشاوره تخصصی و اعلام بهترین قیمت بازار به شما پیمانکاران و خریداران محترم هستیم تا شما را در تأمین مصالح مورد نیاز پروژهتان یاری نماییم.