میلگرد یک قطعه فولادی و پر کاربرد در صنایع مختلف به ویژه صنعت ساختمان است که انواع مختلفی دارد. این محصول را میتوان بر اساس کاربرد، شکل ظاهری، فرایند تولید و جنس آن در گروه های حرفه مختلف دسته بندی کرد. در این مقاله قصد داریم ” موضوع انواع میلگرد ” را به صورت جامع و کامل بررسی کنیم؛ زیرا بسیاری از خریداران درباره مشخصات انواع میلگردها و تفاوت قیمت خرید محصولات گوناگون، سوال دارند.
آیا شما قصد دارید درباره میلگردهای مختلف اطلاعات جامع کسب کنید؟!
در ابتدا باید به این موضوع دقت داشته باشید که وقتی میخواهیم میلگردهای گوناگون را از هر جهت بررسی کنیم، متوجه میشویم که این مقطع فولادی شامل میلگرد صنعتی و ساختمانی است.
البته میلگرد ساختمانی که برای مسلح کردن بتن استفاده میشود، رایج ترین نوع میلگرد است.
همچنین تنوع میلگردهای ساختمانی در دو گروه ساده و آجدار طبقه بندی میگردد که نوع آجدار آن ( با تنوع مختلف ) معمولا پرفروش ترین میلگرد ساختمانی است.
اگر سوالات شما زیاد شده اصلا نگران نباشید! در این مقاله یک راهنمای جامع صفر تا صد میلگرد را تهیه کرده ایم و همه چیز را توضیح می دهیم. مثلا ما انواع میلگردهای صنعتی و ساختمانی را از نظر مشخصات فنی، تنوع از نظر آلیاژ و حتی روش تولید، دسته بندی کرده ایم و کامل مورد بررسی قرار میدهیم.
بررسی اجمالی انواع میلگردها
همانطور که در ابتدای مقاله اشاره نموده ایم انواع میلگرد ها را باید در دو دسته میلگرد صنعتی و میگلرد ساختمانی دسته بندی کرد.
میلگرد های صنعتی همانطور که از نامش پیداست برای صنایع استفاده میشود. ویژگی اصلی میلگرد صنعتی این است که با سطح صاف و بدون آج تولید می شود. مشخصات مهم انواع میلگرد صنعتی به طور خلاصه شامل ” ظاهری با سطح صاف، تلرانس ابعادی دقیق، مناسب برای ماشینکاری با CNC و امکان انجام عملیات حرارت دهی است.
اما انواع میلگرد های ساختمانی اغلب از نوع آجدار است و با جنس و ترکیبات فولادی کمآلیاژ یا کربنی ساخته می شود. سطح آجدار انواع میلگرد ساختمانی برای افزایش چسبندگی با بتن در نظر گرفته میشود.
انواع میلگردهای ساختمانی
میلگردهای ساختمانی معمولاً بر اساس مواد اولیه، نوع آج و محل استفاده در سازه طبقهبندی میشود. این میلگردها از فولادهای کربنی کمآلیاژ تولید شده و به منظور جبران ضعف بتن در تحمل نیروهای کششی در بتن سازی استفاده می شود. انواع میلگرد ساختمانی از نظر ظاهری به نوع ساده و آجدار تقسیم میشود. پس نمی توان گفت که میلگردهای ساده فقط کاربرد صنعتی دارد بلکه میلگرد ساده نیز کاربردی محدود در صنعت ساختمان دارد.
انواع میلگردهای آجدار که مصرف بیشتری در ساختمان سازی دارد با شکل های آج گوناگون در بخشهای مختلفی از ساختمان سازی و پل سازی یا سازه های دریایی استفاده میشود.
- رایج ترین نوع میلگرد شامل آجدار جناقی به عنوان گزینه اصلی در سازه های بتنی است.
- میلگردهای ساختمانی با ضخامت گوناگون در بخشهای مختلفی استفاده میشود.
- حتی میتوان استفاده از میلگردهای مختلف ساختمانی را از نظر طولی و عرضی دسته بندی کرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر لازم است که مقاله انواع میلگرد ساختمانی را مطالعه کنید.
مهم ترین میلگرد ساختمانی
میلگردهای آجدار با ایجاد درگیری مکانیکی بهتر، گزینه اصلی برای مسلح کردن سازههای بتنی محسوب میشود و در اجزایی مانند ستون، تیر و فونداسیون به کار میرود.
همچنین جنس میلگردها متنوع است که در پائین همین مقاله اشاره ای مختصر شده و در مقاله ای جداگانه نیز به طور مفصل توضیح داده ایم. به طور کلی می توان گفت که مهم ترین نوع میلگرد ساختمانی بسته به شرایط سازه متفاوت است و نیاز به بررسی و کارشناسی دقیق وجود دارد.
میلگرد صنعتی چیست؟
انواع میلگردهای صنعتی همانطور که از نامش پیداست در صنایع کاربرد دارد. این نوع میلگرد دارای ویژگی های کاربردی در صنایع است. مهم ترین صنایعی که میلگرد در آن استفاده دارد شامل صنعت خودرو سازی است و از میلگردهای صنعتی برای تولید قطعاتی مانند میل لنگ استفاده میشود.
همچنین برای صنایع حساس از انواع میلگرد صنعتی آلیاژی و ضد زنگ استفاده می کنند. این تفاوت بخاطر نیاز به ایمنی بیشتر و خواص ویژه مانند ضد زنگ بودن است. تولید و مصرف میلگردهای صنعتی در دهه ۹۰ رواج پیدا کرده و موفقیت آمیز بود. برای کسب اطلاعات بیشتر، توصیه می کنم مقاله معرفی میلگردهای صنعتی را مطالعه کنید.
تفاوت میلگرد ساختمانی با صنعتی
هردو نوع میلگرد های صنعتی و ساختمانی جزو مقاطع طویل فولادی و دارای ظاهری استوانه شکل است. اما بخاطر تفاوتی که در نحوه طراحی، ساخت و استفاده انواع میلگردها وجود دارد، این محصولات در دسته های مختلفی قرار میگیرد. حتی برخی از این محصولات از نظر جنس نیز متفاوت است و مثلا ترکیب شیمیایی و میزان کربن متفاوتی دارد.
- برای مقایسه تفاوت های ظاهری این دو محصول میتوان به وجود آج در اکثر میلگردهای ساختمانی و صاف بودن و قابلیت ماشینکاری در میلگردهای صنعتی اشاره نمود.
با توجه به همین معرفی کوتاه، متوجه میشویم که در طراحی ، تولید و مصرف این دو نوع محصول ، تفاوت های اساسی وجود دارد و حتی قابل جایگزینی نیست!
شباهت میلگردهای صنعتی و ساختمانی
با وجود تفاوتهای کاربردی میان میلگردهای صنعتی و میلگردهای ساختمانی، این دو گروه از منظر مهندسی مواد دارای چندین ویژگی مشترک بنیادی نیز هست.
مثلا اینکه هر دو نوع صنعتی و ساختمانی معمولا در دسته مقاطع طویل فولادی (Long Steel Products) ساخته شده از فولاد کربنی قرار میگیرد.
حتی روش تولید هر دو گروه تقریبا مشابه است. به طوری که فرآیند تولید اولیه این محصولات اغلب از طریق نورد گرم (Hot Rolling) انجام میشود.
یکی از مهم ترین نقاط اشتراک بین میلگردهای ساختمانی و صنعتی، امکان بررسی خواص مکانیکی هر دو گروه است. خواص مکانیکی شامل: استحکام کششی، تنش تسلیم و میزان شکلپذیری می باشد و به طور مستقیم به ترکیب شیمیایی، عناصر آلیاژی و ریزساختار فولاد وابسته است. این موضوع تقریبا برای انتخاب هر میلگردی در نظر گرفته میشود.
همچنین باید به اینکه مهم توجه کنید که هر دو نوع میلگرد، تحت آزمونهای مکانیکی و کنترلهای استاندارد قرار می گیرد تا کیفیت و کارایی محصول، تضمین شده باشد.
مهم تر از همه اینکه تمامی میلگردهای استاندارد و با کیفیت، مطابق با استانداردهای بینالمللی فولاد طبقهبندی میشود.
با وجود این نقاط مشترک و شباهت ها متوجه می شویم که اگرچه طراحی سطح، تلرانسهای ابعادی و کاربرد نهایی میلگردهای صنعتی و ساختمانی متفاوت است، اما هر دو نوع محصول از نظر متالورژیکی و فرآیند تولید ، باید بر پایه اصول و استانداردهای مهم صنعت فولادی تولید شود.
پرکاربرد ترین نوع میلگرد چیست؟
اگر بخواهیم به این موضوع اشاره کنیم که پرکاربردترین نوع در بین میلگرد صنعتی و ساختمانی چیست؛ باید به میلگردهای ساختمانی آجدار اشاره کنیم. میلگرد در هیچ چیز به اندازه سازه های بتنی پر مصرف نیست! برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه میکنیم مقاله همه چیز درباره خرید میلگرد ساختمانی را مطالعه کنید.
ویژگیهای مشترک برای خرید
در این پاراگراف قصد دارم صرفنظر از نوع میلگرد، به ویژگیهای مشترکی اشاره کنم که هنگام خرید و انتخاب محصول باید در نظر گرفته شود. اولین نکته طبیعتاً به کیفیت محصول بستگی دارد.
کیفیت را میتوان از معیارهایی مانند دارا بودن استانداردهای معتبر بینالمللی (نظیر ISO، ASTM، EN یا BS) بررسی نمود. گواهینامه ها و استانداردها نیز انواع گوناگونی دارد و معمولاً از طریق استعلام گواهی فنی و شناسنامه محصول از تولیدکننده قابل بررسی و تأیید است.
در یک بررسی علمی از منابع بینالمللی مهندسی مواد، استانداردهای فولاد و راهنماهای تست میلگرد، مشخص میشود که صرفنظر از نوع میلگرد و اینکه ساختمانی است یا صنعتی؛ مجموعهای از ویژگیهای مشترک فنی و الزامات کنترل کننده وجود دارد که هنگام خرید میلگرد باید حتما بررسی شود.
این موارد معمولا در استانداردهای جهانی مانند ISO، ASTM، EN و BS تعریف شده و هدف از تدوین این آئین نامه ها و استانداردها شامل تضمین کیفیت، ایمنی و عملکرد مکانیکی فولاد است.
درباره تولید انواع میلگردها
یکی از مهمترین نکاتی که ممکن است در زمینه معرفی تمامی میلگردها مشترک باشد، به مواد اولیه و نحوه تولید میلگردهای ساختمانی و صنعتی مربوط است.
اکثر میلگردها از شمشهای فولادی تولید میشود. البته ممکن است جنس و آلیاژ شمش ها متفاوت باشد. همچنین برای تولید برخی از محصولات خاص، اصلا از فلز استفاده نمیشود!
استفاده از شمش
در تولید تمامی میلگردهای ساختمانی معمولا از شمشهای فولادی کربنی Billet با آنالیز ساختمانی استفاده میکنند. این در حالیست که برای میلگردهای صنعتی از شمشهای فولادی آلیاژی یا کمآلیاژ با ترکیب شیمیایی کنترلشده استفاده میشود.
البته تمامی این شمشها در واقع نوعی شمش فولادی نوردپذیر Steel Billet است. انتخاب شمش و سایر افزودنی ها بنابر نوع میلگرد متفاوت است.
درباره خط تولید
جالبه بدانید که حتی در روند تولید میلگردها نیز تنوع وجود دارد. انواع روش های تولید میلگرد شامل نورد گرم، نورد سرد، فرآیند ترمومکانیکی (TMT)، کشش سرد، عملیات کوئنچ و خودتمپر (Quenching and Self-Tempering)، عملیات حرارتی تکمیلی شامل آنیل، نرماله و تمپر است.
همچنین در برخی کاربردهای خاص، محصول نهایی به روش ماشینکاری و از میلگرد نیمهساخته تولید میشود.
هر یک از این روشها با هدف دستیابی به خواص مکانیکی، بهبود دقت ابعاد و تغییر در کیفیت سطحی مورد استفاده قرار میگیرد. مهم ترین نکات در تفاوت ها و شباهت های تولید انواع میلگرد شامل لیست زیر است:
- نورد گرم یک روش پایه برای تولید اکثر میلگردها است.
- سایر مراحل و روشها بهعنوان فرآیند ثانویه روی میلگرد نورد شده انجام میشود یا اینکه برای تولید خاص صنعتی ، بکار گرفته میشود.
- میلگردهای ساختمانی عمدتاً با نورد گرم و روش TMT تولید میشود.
- خط تولید انواع میلگرد صنعتی ممکن است ترکیبی از نورد گرم + کشش سرد + عملیات حرارتی باشد.
این تقسیم بندی ها در استانداردها و ایزوها بهوضوح تعریف شده است. برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می کنیم مقاله روش های تولید میلگرد را بطور کامل مطالعه کنید.
معرفی میلگردها از نظر جنس
در این بخش می خواهیم به انواع جنس میلگردها اشاره کنیم. زیرا میلگرد بسته به جنس و متریال ساخت نیز قابل دسته بندی و تفکیک است. اکثر میلگردهای پرکاربرد با مواد اولیه از جنس آهن و فولاد کربنی ساخته میشود.
این نکته مهم را در نظر داشته باشید که در بسیاری از مواقع، یک متریال واحد (مانند فولاد کربنی یا استیل) به عنوان مواد اولیه تولید هر نوع از میلگرد صنعتی و ساختمانی استفاده میشود.
اما برخی از میلگردهای خاص با ترکیبات غیر فلزی نیز تولید می شود. مثلا میلگردهایی با جنس فایبرگلاس برای ساخت پل های مقاوم و یا اتاق های پزشکی MRI استفاده می شود.
استانداردهای مهم میلگرد
مهمترین استانداردهای رایج در تولید و استفاده از میلگرد شامل آییننامه ایزو (ISO) و استانداردهای ملی و بینالمللی کنترل کیفی است. استاندارها برای مشخص کردن دقیق ویژگیهای شیمیایی، مکانیکی، آزمونهای کشش، خمش و مقاومت در اکثر میلگردها درنظر گرفته شده است.
این موارد ازطریق تست و آنالیز متالورژیکی (مانند اسپکترومتری و تست تنش تسلیم) قابل اثبات است. این استانداردها ممکن است دارای آئین نامه داخلی (ایرانی) یا قوانین بینالمللی باشد.
مثلا یکی از مهمترین استانداردهای ایرانی برای تمامی میلگردهای فلزی شامل استاندارد ملی به شماره ISIRI 3132 برگرفته از استانداردهای بینالمللی مانند ASTM A615/A615M است.
همچنین برای صنایع خاص مانند خودروسازی و ماشینسازی دقیق، اغلب از انواع میلگردهای فولاد آلیاژی مطابق استانداردهای ASTM A322 و SAE J403 استفاده میشود.
اگر به اطلاعات بیشتری در این زمینه نیاز دارید باید مقاله استانداردهای میلگرد را بطور کامل مطالعه کنید.
سایر موارد مشترک در میلگردها
اگر بخواهیم در موارد جزئی وارد شویم و نکات بیشتری درباره انواع میلگردها توضیح دهیم باید به شرایط حمل و نقل و شرایط نگهداری و انبار کردن انواع میلگرد ها نیز اشاره کنیم.
خصوصا درباره میلگردهای ساختمانی باید به شرایط حمل و نقل میلگرد توجه خاصی داشت زیرا باربری میلگرد ، تیر آهن و حتی ورق های فولادی ، مخاطره آمیزترین شرایط حمل و نقل را دارد. این موارد را میتوانید در مقالات دانش نامه آهن باکس مطالعه کنید. خصوصا پیشنهاد می کنم حتما مقاله جامع ما درباره شرایط حمل و نقل میلگرد را مطالعه کنید.
جمع بندی
در این مقاله سعی کردیم به طور کامل یک مقاله جامع با رویکرد معرفی و بررسی انواع میلگرد را برایتان آماده کنیم. در ابتدا سعی کردیم درباره مهم ترین دسته بندی میلگردها بر اساس مصارف صنعتی و معرفی اجمالی میلگردهای ساختمانی شروع کنیم. همچنین درباره تفاوت ها و شباهت های مختلف با پارامترهای قابل ارزیابی ، توضیحات جامعی ارائه کردیم.
امیدواریم این مقاله برای شما مفید واقع گردد. همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه انواع میلگردها و روش خرید این محصولات میتوانید با کارشناسان فروش آهن باکس در ارتباط باشید.